Świętokrzyski Park Narodowy
Świętokrzyski Park Narodowy (ŚPN) został utworzony w 1950 roku na terenie województwa świętokrzyskiego. Swoim zasięgiem obejmuje obszar Gór Świętokrzyskich takich jak Łysogóry, pasmo Klonowskie, Dolinę Wilkowską, Dębniańską oraz Górę Chełmową i Las Serwis.
Ukształtowanie powierzchni jest tutaj górzyste. Tereny te porastają głównie lasy, wśród których dominują jodłowe i bukowe. Niżej rosną też modrzewie, świerki i buki. Charakterystyczne są skalne rumowiska, znajdujące się na szczytach górskich. Odkryte fragmenty wraz z porastającymi je mchami, paprociami i wątrobowcami, tworzą specyficzny krajobraz, przykuwający uwagę. Rumowiska te nazywane są gołoborzami. Najbardziej interesujące i efektowne są te na Łysej Górze i Łysicy, szczytach pasma łysogórskiego.
Fauna ŚPN to ssaki i bezkręgowce. Bardzo licznie występuje tutaj sarna, są też lisy, które jednak spotyka się rzadko z uwagi na ich czujność i ostrożność. W małej populacji żyją bobry, natomiast nietoperzy jest dziesięć gatunków. Ptaki to przed wszystkim przedstawiciele leśnych gatunków.
Na obszarze ŚPN wytyczono szereg szlaków o różnym stanie trudności. Jest szlak żółty, dwa niebieskie, zielony, czerwony a także czarny, który prowadzi przez enklawę Góra Chełmowa. Po drodze znajdują się bazy noclegowe, które oferują tanie schronienie. Dzięki tym ośrodkom będzie można zobaczyć więcej atrakcji na terenie ŚPN. A jest co oglądać. Oprócz niekwestionowanych, zapierających dech widoków krajobrazowych, w ŚPN znajdują się też zabytki kulturowe. Do najpopularniejszych i zarazem najbardziej tajemniczych należy wał kultowy, prowadzący wokół Łysej Góry, który datowany jest na IX/X wiek. Na Świętym Krzyżu stoi benedyktyński klasztor, który został wzniesiony w XII stuleciu. To właśnie tam powstały najstarsze pisma w Polsce, np. Kazania Świętokrzyskie. W okolicy znajduje się Muzeum Przyrodnicze, w którym zgromadzono interesujące eksponaty związane z mineralogią, florą i fauną parku. Zorganizowano też kącik edukacyjny, w którym zwiedzający poznają zagrożenia dla pięknej przyrody ŚPN.